Over Ron Jagers + CV

[:nl]29 september 2015
Tekst: Jantine Kremer, voor De Vensterbank

De kunstenaar Ron Jagers

Wie had kunnen denken dat er ooit een carrière in het bankwezen voor Ron Jagers in het verschiet lag? Want dat Jagers, geboren en getogen in een ‘goed Katholiek gezin’ in het Amersfoortse Soesterkwartier, niet bij voorkeur regelvast is, zal geen verrassing zijn voor wie hem wel eens tegenkomt als beveiligingsmedewerker, curator, theatermaker, festivalorganisator, limousinechauffeur, fanfare lid, fotograaf of zomaar op straat in een van zijn uitbundige blousejes. Maar met een vader als procuratiehouder en een verzekeringsman als opa, kan deze jongste van vijf met zijn goede cijferlijst zo in de leer als filiaalleider bij ABN AMRO. Prima, interessante wereld, dat zou hij best willen. Maar dan moeten zijn lange baard (tot op de navel) en dito kapsel wel wat worden bijgeknipt.

Wat Jagers weigert.

Jagers belandt op de Sociale Academie in Baarn en later in Culemborg. Maar wat leer je daar eigenlijk? ‘Ik weet het ook niet,’ verklaart Jagers terwijl hij me recht aankijkt. Na zijn studie werkt hij in elk geval aan ‘samenlevingsopbouw’ in een Amersfoortse wijk en komt vervolgens terecht bij een adviesorgaan voor de minister van WVC, waar hij zich buigt over de wereld van kunstzinnige vorming. Voor veel geld wordt er door de top vergaderd, waar rapporten uitrollen die vervolgens bij het ministerie ergens in een la verdwijnen. ‘Dit is niet echt de manier, dacht ik. Praten over kunstbevordering is toch iets anders dan het zelf doen.’ Dus begint Jagers aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht een avondopleiding. Zijn fotografieportfolio verschaft hem toegang. ‘Ik ontwierp toen al de omslag voor een tijdschrift, ik maakte de foto en deed de grafische vormgeving. Voor die foto ging ik een dag op pad. Daar kreeg ik zestig gulden voor. De vormgeving leverde driehonderdtwintig gulden op, terwijl me dat maar een uurtje kostte.’ Pragmatisch bekeken is de keuze voor grafische vormgeving snel gemaakt. In het begin – ‘tijdens de kostbaarste periode’ – combineert Jagers baan en studie en maakt handig gebruik van het feit dat hij zijn eigen studieveld in praktijk brengt.

Tegen die tijd liggen er al een aantal activistische jaren achter hem. ‘Thuis lag ik in de clinch. Die linkse groepen waar ik me bij aansloot, dat pruimden ze niet.’ Op zijn vijftiende begaf Jagers zich in kringen met jongeren van de jeugdbeweging van de CPN. Een paar jaar later werd hij ook lid van de CPN. Niet zonder slag of stoot overigens; de partijtop in Amersfoort vertrouwde zijn anarchistische inborst niet. Jagers was daarnaast ook één van de oprichters van tABAK en protesteerde met allerlei acties tegen het aanleggen van een snelweg die een voor nu ondenkbare route neemt door het hart van Amersfoort, tot vlak langs de historische Sint Joriskerk. ‘Toen was het wel begrijpelijk. Het waren plannen die voor de oorlog al waren gemaakt. Amersfoort was maar een klein provinciestadje en ze wilden met de moderne tijd mee. Het was een trage tijd, besluitvormging duurde eindeloos. Dus na de oorlog pakten ze de plannen weer uit de la.’ Maar de actievoerders krijgen een stevige voet aan de grond bij de gemeente. De snelweg is er nooit gekomen.

Het atelier van Ron Jagers

Ja, mits, Nee, tenzij

Wie onder luid geklingel van de bel binnenwandelt in het oude winkelpandje onder het woonhuis van Ron Jagers in Amersfoort en naar achteren doorloopt, belandt in een ruimte met weinig binnenvallend daglicht, maar met wanden vol boeken, objecten, foto’s, schilderijen en een waterval aan andere spullen, gestaag doorsijpelend tot op de vloer. ‘Iedere dag zit ik hier beneden. Om 9 uur. Dit is mijn huiskamer. Boven heb ik eigenlijk niets te zoeken. Ik vind het wel prettig, die rommel.’ Voor we de bel weer laten klingelen bij het verlaten van zijn atelier, vertelt Jagers dat hij normaal gesproken geneigd is een rookgordijn op te trekken. Tevreden met mezelf fiets ik naar huis. Of houd ik mezelf voor de gek?

Schipperen

De eerste rookpluimen beginnen namelijk al lichtjes op te stijgen als ik aan het begin van het gesprek plaatsneem op een wiebelig stoeltje met zebraprint en wat ongemakkelijk schipper tussen u en je. Ik vraag wat zijn voorkeur heeft en terwijl de meeste mensen deze vraag toch enigszins gegeneerd wegwuiven, antwoordt Jagers: ‘Ja, zeg eigenlijk maar u, dat vind ik wel prettig.’ Zelf doet Jagers niet aan vousvoyeren; ‘Als ik in het stadhuis ben, heeft iedereen het over ‘meneer de burgermeester’, maar ik zeg gewoon ‘Hé Lucas!’

Het stadhuis en de bureaucratische molen van de gemeente zijn voor Jagers vertrouwd terrein. Als tiener zet hij zich al in voor het behoud van zijn stad en beland via speelse acties op straat in de vergaderkrochten van het stadhuis. Is dat niet behoorlijk geëngageerd voor die leeftijd? Jagers denkt dat dat wel meevalt. ‘Toen ging alles eerder. Zeker in het Soesterkwartier. En nu zie ik het ook nog wel. De mensen van Per Expressie (de Amersfoortse stichting van en voor jonge kunst- en cultuurenthousiastelingen – JK) hebben dat ook. In die zin denk ik niet dat er zo veel veranderd is. Alleen worden nu alle risico’s uitgebannen. En dat was vroeger wel anders. Nu moet je voor elke scheet een vergunning aanvragen.’ Als voorbeeld noemt Jagers zijn KunstLimo; een prachtige, comfortabele limousine waarin een piepklein publiek op voorstellingen wordt getrakteerd. ‘We kregen geen vrijstelling om de limo te parkeren.’ En wat doe je dan? ‘Ja, dan doe je het toch, maar dan zonder vergunning. Zodra het in een soort onredelijke toestand komt, dan zeg ik, ja dáág! Maar je moet de risico’s tegen elkaar afwegen.’ En soms een beetje liegen. ‘Ooh, ja, die ben ik vergeten, zeg je dan. Je moet schipperen, volgens goed Katholiek gebruik; Ja, mits en Nee, tenzij . . .’

Houtje-touwtje

De KunstLimo is een van de vele projecten die geïnitieerd zijn door Jagers. Zo maakt hij momenteel tot ver buiten de landsgrenzen furore met De Stille Fanfare, is hij medeorganisator van parasitair Festival Franje en is zijn ‘theatrale beveiligingsact’ de Gorillaas voor geïnteresseerden zomaar te boeken. Allemaal projecten die hij jaren geleden startte, maar die nog steeds hier en daar opduiken. Hoe houdt hij ze toch allemaal draaiend? ‘De projecten die ik doe zijn niet geïsoleerd. En door de dingen die ik doe, leg ik veel contacten.’ Later voegt Jagers daar nog bescheiden aan toe; ‘En ik ben wel een beetje houtje-touwtje, ik ben niet zo’n perfectionist.’ Ter illustratie laat hij een piepschuimen constructie zien, een zelf gefabriceerde houder voor een beamer. Die moet precies goed neergezet worden, anders werkt het niet. Kost dat niet meer tijd, uiteindelijk? Hij kijkt enigszins schaapachtig op. ‘Ja, eigenlijk wel. Sommige kunstenaars zeggen: ik ga me specialiseren en daar dan heel goed in worden. Dat kan ik bij anderen erg waarderen.’ Maar specialisatie lijkt voor Jagers niet te zijn weggelegd. Hij doet veel. En dan nog een beetje meer. Zijn nieuwste project: de Prins Bernhard Fanclub. Een eclectische samenloop van omstandigheden met veel oranje merchandise en hilarische foto’s.

Ooh en aah

Jagers brengt zijn ideeën graag persoonlijk onder de mensen, hij wil het publiek echt bereiken. Maar blijft hij door die veelheid aan projecten juist niet moeilijk te plaatsen en daardoor wat ongrijpbaar en ongemakkelijk? ‘Op het moment dat je kiest voor het wat extreme gedoe, voor ’t grotere verhaal, spektakel kunst, dan roepen mensen wel ooh en aah, maar het blijft drijven, mensen denken niet na over de consequenties. Kleine veranderingen, klein ongemak, dat blijft langer hangen.’ En daar is de meanderende rode draad in het omvangrijke, eclectische oeuvre van Jagers: het kleine ongemak of de schurende afwezigheid, niet zelden gecombineerd met iets uitbundigs of hilarisch. De kleine vreemdheden of veranderingen die ongemerkt binnensijpelen in het leven van de soms onvoorbereide of toevallige voorbijganger. Deze subtiliteit zit ook in de fotoserie die is opgehangen aan de muren van de kleine expositieruimte die als entreeruimte voor Jagers’ atelier functioneert. Het zijn portretten van ouders die schuilgaan achter de peuter die ze op hun arm dragen. Terwijl mijn aandacht wordt afgeleid door de achtergrond van kleurrijke patronen, cirkelen mijn gedachten van een afstandje rondom het idee van ouders die zich door hun kinderen met liefde het vrije uitzicht laten ontnemen. Of verschuilen zij zich? ‘Ik heb de hoofden van de kinderen iets groter gemaakt. Maar dat luistert heel nauw. Als je ziet dat het gefotoshopt is, dan is het niet goed. Ik zit hier dus vaak, een uurtje of zo, te kijken, gewoon te kijken, of het klopt, wat er anders moet.’

Vooroordelen

Tegenover deze portretten, hangt een serie foto’s, zwart omkaderd en gepresenteerd op een dikke witte ondergrond, die  de titel Duitse Winter draagt. In het desolate en onheilspellende wit met grijze winterlandschap doemen hoge, houten huisjes op. ‘Dat zijn Hochsitzer, jachthuisjes. Ik dacht, ik draai het eens om. Ik heet Jagers, ik ga maar eens op pad om die jachthuisjes te schieten. Ik heb foto’s gemaakt vanuit de auto.’ Rijdend, wel te verstaan. De combinatie van de titel en de jachthuisjes blijkt niet alleen bij mij de associatie met concentratiekampen op te roepen. ‘Er was zelfs iemand die er een wilde kopen, tot dat hij er achter kwam dat het helemaal geen kampfoto’s zijn. Je hoopt dat mensen zich realiseren met welke vooroordelen ze rondlopen.’ Opnieuw het kleine ongemak waar Jagers zijn vinger op legt.

Ook het functioneren van het geheugen, herinneringen en het idee van tijd spelen een rol in zijn foto’s. Zoals in het project waarbij Jagers een model een jaar lang elke maand op dezelfde dag en hetzelfde tijdstip fotografeerde. Deze twaalf foto’s presenteerde hij in een totaal verduisterde ruimte. De bezoeker zag met zijn lamp telkens maar een foto tegelijk, waardoor vergelijken onmogelijk werd. Hoewel de portretten nagenoeg hetzelfde lijken, zijn er fracties van verschillen. De twaalf momenten en de manier waarop de kijker ze heeft opgeslagen, vloeien samen tot één beeld waarmee de kijker weer naar buiten stapt. ‘Fotografie gaat vaak over techniek, wat de techniek biedt is het opperste. Hiermee bied ik een tegenbeweging. Deze maandelijkse gemoedstoestanden komen samen in een beeld.’

Rookgordijn

Jagers heeft zich zojuist aangesloten bij Galerie de Ploegh. ‘Ik heb me altijd afzijdig gehouden van kunstenaarsverenigingen, maar zo’n lidmaatschap dwingt je wel om te zorgen dat er iets afkomt. Ik heb steeds veel dingen voor anderen gedaan. Maar als je echt iets wilt maken, dan moet je daar tijd voor vrij maken, dan heb je leegte nodig. Een aantal dingen moet blijven, omdat het goed is om dingen te blijven doen. Maar het organiseren van tentoonstellingen bijvoorbeeld, dat ga ik verminderen. Het zal mijn leeftijd wel zijn, maar ik heb ook focus nodig.’ Goed, dat klinkt vrij helder, ondanks dat het wat uit de toon valt bij zijn explosieve atelier. Maar hoe zit het dan met het rookgordijn?

Overbodig. Met zijn poëtische en melancholische inslag – waarvan de Stille Fanfare en de wolkenfoto’s getuigen – die de concurrentie moet aangaan met zijn recalcitrante en opstandige natuur, is het actief optrekken van een rookgordijn volstrekt overbodig.

 

CV Ron Jagers
Amersfoort, 2016

STUDIE & OPLEIDING
1970 – 1974 sociale academie nijenburgh baarn
1983 – 1987 stichting sinus studiegroep fotografie
1986 – 1991 akademie voor beeldende kunsten utrecht grafisch ontwerp

TENTOONSTELLINGEN
1983 – 1989 een twintigtal groepsexposities met fotowerk in binnen- en buitenland jaarpresentaties,
–                    <dommel>expositie, <praag>expositie, <moskou>expositie, <berlijn>expositie
1983 – 1989 diverse solo-exposities met fotowerk onder meer: galerie moi amersfoort foto ’89,
–                    galerie rijbroeck amsterdam, chouette amersfoort
1994             lokaal 4 project:het kwartet, groepsexpositie in de kamer amersfoort
1998             lokaal 4 project: 60 hoedjes van papier voor bea bioscoop westsingel amersfoort
–                    de kamers amersfoort
–                    solo overzicht grafische uitingen naar aanleiding van beeldmerk de kamer, de kamer amersfoort
1999             lokaal 4 project: lomo-project amersfoort albert heijn amersfoort v&d amersfoort
2002             presentatie berlijn foto’s, galerie ‘am wasserturm, berlijn, duitsland
2003             kunstvaarroute amersfoort
–                    pianokunstwerken, huis als museum amersfoort
–                    deelname fototentoonstelling ‘rare snuiters’, nieuwe kerk, amsterdam
2004             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
–                    armando museum, groepsexpositie verbeelding aan het woord amersfoort
2005             kunstvaarroute amersfoort
–                    museum flehite, groepsexpositie amersfoort
–                    twijnstra gudde, groepsexpositie amersfoort
–                    jean monnet haus, solo berlijn
2006             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2006             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
2007             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2008             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort;
–                    solo lokaal 4 amersfoort
–                    ‘bewegende beelden’, museum  flehite amersfoort
2009             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
–                    deelname ‘kunst voor 45,-, kunst voor jongeren’ amersfoort/hoogland
–                    uitvoering frontyard berlijn
–                    vertoning bewegende foto’s, filmfestival scenecs amersfoort/hoogland
–                    niet kunst, een manifestatie van niks amersfoort
2010             gemeentelijk informatiecentrum de observant, solo amersfoort;
–                    tsnuk! amersfoort
–                    vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    franje potsdam potsdam, duitsland
2012             vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
2013             Hinter der Stille lezing van Ron Jagers en Andreas Apelt, Buchbox, Berlijn
–                    Lucy live: play presentatie met kunstenaarsfilms, Herinnering en Bewegende foto, Utrecht
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
–                    Hinter der Stille lezing van Ron Jagers, Berlijnse Avonden, Turnhalle, Berlijn
–                    Art for Sale paviljoen Zonnehof, museum Flehite
2014             De versierde mens organisatie manifestatie en verzorgen performance De versierde mens, Observant, Amersfoort
–                    Vreemde Gasten Voormalig Armandomuseum, Elleboorkerk, Amersfoort
2015             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    Nieuwe leden expositie galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Herinnering # 5 een eerste proeve voor een nieuwe expo, De Vensterbank, Amersfoort
2016             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    ADAF deelname beurs Amsterdam
–                    Leeg groepsexpositie, galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Amersfoort Fotostad groepsexpo De Ploegh
–                    Presentatie van het Gouden Boekje, een project van de Prins Bernhard Fanclub
2017             Zeeman’s kunst, een tweedaagse presentatie samen met Francisca Kalmijn en Theo Naessens
–                    Performance Dick de Zeeman/Dick the Semen
–                    Performance Uncle Rons Blind Tour Tours
–                    Kant, groepsexpositie met 4 Ploeghleden op twee locaties: De Ploegh en De Mariënhof
–                    Presentatie van het boekje Masterclass Smartphone Photography,
–                    een parodie op het gebruik van de smartphone.
–                    start Radio Inconsequentas

wordt verwacht:
Presentatie kalender Prins Bernhard Fanclub

PROJECTEN
1993             lokaal 4: kalender 1994 12 kunstenaars verzorgen ieder een maand
1994             lokaal 4: kwartet 16 kunstenaars maker ieder een kwartet uit een kwartetspel
1996             lokaal 4: agenda 12 kunstenaarsd verzorgen ieder het voorblad voor een maand, agenda is genomineerd voor de scholco-prijs
1998             lokaal 4 voor bea 30 kunstenaars maken 60 hoedjes van papier voor de 60-jarige vorstin
–                    lokaal 4: multimedia project <ik droomde dat ik droomde> op basis van een gedichtenbundel van een debuterende amersfoortse hebben diverse kunstenaars een multimediale cd-rom gemaakt
1999             lokaal 4: lomoprojecten in het kader van de fotomanifestatie in amersfoort 9 kunstenaars  maken 9 panelen met 9 lomo’s; uitgangspunt de liefde
2000 – 2008  organisatie staalkaart amersfoortse kunstenaars organisatie van een open atelier route met meer dan 140 kunstenaars
2004 – 2013  kunstlimo, met onder meer:

  • de mini-opera ‘de invitatie’,
  • schmerz’, en
  • ‘frontyard’,
  • gespeeld voor het vrijthoftheater maastricht,
  • theater de harmonie, leeuwarden,
  • deelname kurzfilmfestival ‘open air’ berlin,
  • deelname festival franje,
  • festival aan de werf en
  • parade

2007 – 20..    oprichting festival franje (zie www.franje.nu)
2008 – 20..    oprichting stille fanfare, cd presentatie, oerol en meer (zie www.stillefanfare.nl)
2009             organisatie “niet kunst, een manifestatie van niks” http://www.kunstguerilla.nl/
2010             organisatie esitellään, wereldkunst in de eigen stad amerssfoort
–                    organisatie tsnuk! amersfoort
2010 – 2013  radio tsnuk! amersfoort
2010 – 20..    het draaiorgel theatrale act in samenwerking met leo van der veen
2010 – 20..    het gorillaas theatrale beveiligingsact
2012 – 20..    onze wolk project rondom wolken boven Amersfoort
2013             Hinter der Stille presentatie boek van Ron Jagers en Andreas Apelt tijdens Leipziger Buchmesse
2014 – 20..    Prins Bernhard Fanclub diverse perfromances tijdens festivals, onder meer De Nachtbrigade, La Strada Bremen, Franje Amersfoort en Noorwegen
2015 – 20..    DJägermeisterDJ

DIVERSEN
werk gepubliceerd in diverse kranten en tijdschriften, onder meer de volkskrant, trouw, vorming, stimulans – agenda lokaal 4 genomineerd voor de scholco-prijs – catalogus ruud lanfermeijer dingt mee bij best verzorgde boeken – berlin/berlin; publicatie in eigen beheer van een fotomap met foto’s uit oost berlijn en korte verhalen van andreas apelt, oostduitse schrijver – fotowerk is opgenomen in  diverse collecties
sinds 2016 lid van kunstenaarsvereniging de ploegh

WERKZAAMHEDEN
1978 – 1990  beleidsmedewerker Landelijke Raad voor Cultureel werk
1991 – 20..    werkzaam als zelfstandig grafisch ontwerper
1998 – 1999  uurdocent typografie hogeschool voor de kunsten, faculteit km&t, 2e fase webontwerp
1998 – 20..    start expositielokaal Amersfoort
1999 – 2001  start portretlokaal
2001 –           organisatie StadsGalerij, Amersfoort
2002 – 2008  start expositielokaal Europahuis, Berlijn
2004 – 2005  start expositielokaal Lokaal 5, Amersfoort
2004 –           start KunstLimo (zie www.kunstlimo.nl)
2005 –           organisatie tentoonstellingen observant, amersfoort
2006 – 2011  start KunstenaarsLogies (zie www.kunstenaarslogi.es)
2006 – 2009  bedenker en uitvoerder project ‘zonen en dochters van amersfoort’, in het kader van amersfoort 750 een tentoonstelling in museum flehite, armandomuseum en het mondriaanhuis (zie onder meer www.amersfoort750.nl)
2006 – 2007  start grafische prijs GroenGras (zie www.groengras.nu)
2008 –           productie staalkaartKUNSTENkrant, amersfoort (zie www.staalkaartkunstenkrant.nl)
2011 – 20..    participatie in het project zonen en dochters een vervolg op het project “zonen en dochters van Amersfoort”. Nu gaan scholieren op bezoek bij Amersfoortse kunstenaars en laten zich inspireren.
2013 – 2014  spotje met stille fanfare en nick en simon tbv promotie groepsreizen ns
2014 –           organisatie Blauwdruk, Amersfoort
2015 –           lid landelijke kunstenaarsvereniging De Ploegh

ONDERSCHEIDING
2008              gemeentepenning Amersfoort voor culturele aktiviteiten

EXTRA INFO
www.ronjagers.nl
www.keesontwer.pt (grafisch ontwerp)
www.stillefanfare.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale perfomance)
www.gorillaas.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale performance)
www.lokaal4.nl
www.prinsbernhardfanclub.nl (oprichter, bedenker en performer van de moderne aanzegger)
www.kunstlimo.nl (oprichter, bedenken en produceren van kleine theatervoorstellingen in een limo)
www.djaeger.nl
www.maarwaaromdan.nl
www.franje.nu
www.kunstguerilla.nl
www.stadsgalerij.nl
www.tsnuk.nl (oprichter, bedenker en mede-uitvoerder van absurd radioprogramma)
www.onzewolk.nl
www.staalkaartkunstenkrant.nl
www.lokaal5.com
www.jezusmina.nl
www.stopmetkunst.nl
www.zonenendochters.nl
www.blauwdruk033.nl
www.radio-inconsequentas.nl
www.kutron.nl[:de]29 september 2015
Tekst: Jantine Kremer, voor De Vensterbank

De kunstenaar Ron Jagers

Wie had kunnen denken dat er ooit een carrière in het bankwezen voor Ron Jagers in het verschiet lag? Want dat Jagers, geboren en getogen in een ‘goed Katholiek gezin’ in het Amersfoortse Soesterkwartier, niet bij voorkeur regelvast is, zal geen verrassing zijn voor wie hem wel eens tegenkomt als beveiligingsmedewerker, curator, theatermaker, festivalorganisator, limousinechauffeur, fanfare lid, fotograaf of zomaar op straat in een van zijn uitbundige blousejes. Maar met een vader als procuratiehouder en een verzekeringsman als opa, kan deze jongste van vijf met zijn goede cijferlijst zo in de leer als filiaalleider bij ABN AMRO. Prima, interessante wereld, dat zou hij best willen. Maar dan moeten zijn lange baard (tot op de navel) en dito kapsel wel wat worden bijgeknipt.

Wat Jagers weigert.

Jagers belandt op de Sociale Academie in Baarn en later in Culemborg. Maar wat leer je daar eigenlijk? ‘Ik weet het ook niet,’ verklaart Jagers terwijl hij me recht aankijkt. Na zijn studie werkt hij in elk geval aan ‘samenlevingsopbouw’ in een Amersfoortse wijk en komt vervolgens terecht bij een adviesorgaan voor de minister van WVC, waar hij zich buigt over de wereld van kunstzinnige vorming. Voor veel geld wordt er door de top vergaderd, waar rapporten uitrollen die vervolgens bij het ministerie ergens in een la verdwijnen. ‘Dit is niet echt de manier, dacht ik. Praten over kunstbevordering is toch iets anders dan het zelf doen.’ Dus begint Jagers aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht een avondopleiding. Zijn fotografieportfolio verschaft hem toegang. ‘Ik ontwierp toen al de omslag voor een tijdschrift, ik maakte de foto en deed de grafische vormgeving. Voor die foto ging ik een dag op pad. Daar kreeg ik zestig gulden voor. De vormgeving leverde driehonderdtwintig gulden op, terwijl me dat maar een uurtje kostte.’ Pragmatisch bekeken is de keuze voor grafische vormgeving snel gemaakt. In het begin – ‘tijdens de kostbaarste periode’ – combineert Jagers baan en studie en maakt handig gebruik van het feit dat hij zijn eigen studieveld in praktijk brengt.

Tegen die tijd liggen er al een aantal activistische jaren achter hem. ‘Thuis lag ik in de clinch. Die linkse groepen waar ik me bij aansloot, dat pruimden ze niet.’ Op zijn vijftiende begaf Jagers zich in kringen met jongeren van de jeugdbeweging van de CPN. Een paar jaar later werd hij ook lid van de CPN. Niet zonder slag of stoot overigens; de partijtop in Amersfoort vertrouwde zijn anarchistische inborst niet. Jagers was daarnaast ook één van de oprichters van tABAK en protesteerde met allerlei acties tegen het aanleggen van een snelweg die een voor nu ondenkbare route neemt door het hart van Amersfoort, tot vlak langs de historische Sint Joriskerk. ‘Toen was het wel begrijpelijk. Het waren plannen die voor de oorlog al waren gemaakt. Amersfoort was maar een klein provinciestadje en ze wilden met de moderne tijd mee. Het was een trage tijd, besluitvormging duurde eindeloos. Dus na de oorlog pakten ze de plannen weer uit de la.’ Maar de actievoerders krijgen een stevige voet aan de grond bij de gemeente. De snelweg is er nooit gekomen.

Het atelier van Ron Jagers

Ja, mits, Nee, tenzij

Wie onder luid geklingel van de bel binnenwandelt in het oude winkelpandje onder het woonhuis van Ron Jagers in Amersfoort en naar achteren doorloopt, belandt in een ruimte met weinig binnenvallend daglicht, maar met wanden vol boeken, objecten, foto’s, schilderijen en een waterval aan andere spullen, gestaag doorsijpelend tot op de vloer. ‘Iedere dag zit ik hier beneden. Om 9 uur. Dit is mijn huiskamer. Boven heb ik eigenlijk niets te zoeken. Ik vind het wel prettig, die rommel.’ Voor we de bel weer laten klingelen bij het verlaten van zijn atelier, vertelt Jagers dat hij normaal gesproken geneigd is een rookgordijn op te trekken. Tevreden met mezelf fiets ik naar huis. Of houd ik mezelf voor de gek?

Schipperen

De eerste rookpluimen beginnen namelijk al lichtjes op te stijgen als ik aan het begin van het gesprek plaatsneem op een wiebelig stoeltje met zebraprint en wat ongemakkelijk schipper tussen u en je. Ik vraag wat zijn voorkeur heeft en terwijl de meeste mensen deze vraag toch enigszins gegeneerd wegwuiven, antwoordt Jagers: ‘Ja, zeg eigenlijk maar u, dat vind ik wel prettig.’ Zelf doet Jagers niet aan vousvoyeren; ‘Als ik in het stadhuis ben, heeft iedereen het over ‘meneer de burgermeester’, maar ik zeg gewoon ‘Hé Lucas!’

Het stadhuis en de bureaucratische molen van de gemeente zijn voor Jagers vertrouwd terrein. Als tiener zet hij zich al in voor het behoud van zijn stad en beland via speelse acties op straat in de vergaderkrochten van het stadhuis. Is dat niet behoorlijk geëngageerd voor die leeftijd? Jagers denkt dat dat wel meevalt. ‘Toen ging alles eerder. Zeker in het Soesterkwartier. En nu zie ik het ook nog wel. De mensen van Per Expressie (de Amersfoortse stichting van en voor jonge kunst- en cultuurenthousiastelingen – JK) hebben dat ook. In die zin denk ik niet dat er zo veel veranderd is. Alleen worden nu alle risico’s uitgebannen. En dat was vroeger wel anders. Nu moet je voor elke scheet een vergunning aanvragen.’ Als voorbeeld noemt Jagers zijn KunstLimo; een prachtige, comfortabele limousine waarin een piepklein publiek op voorstellingen wordt getrakteerd. ‘We kregen geen vrijstelling om de limo te parkeren.’ En wat doe je dan? ‘Ja, dan doe je het toch, maar dan zonder vergunning. Zodra het in een soort onredelijke toestand komt, dan zeg ik, ja dáág! Maar je moet de risico’s tegen elkaar afwegen.’ En soms een beetje liegen. ‘Ooh, ja, die ben ik vergeten, zeg je dan. Je moet schipperen, volgens goed Katholiek gebruik; Ja, mits en Nee, tenzij . . .’

Houtje-touwtje

De KunstLimo is een van de vele projecten die geïnitieerd zijn door Jagers. Zo maakt hij momenteel tot ver buiten de landsgrenzen furore met De Stille Fanfare, is hij medeorganisator van parasitair Festival Franje en is zijn ‘theatrale beveiligingsact’ de Gorillaas voor geïnteresseerden zomaar te boeken. Allemaal projecten die hij jaren geleden startte, maar die nog steeds hier en daar opduiken. Hoe houdt hij ze toch allemaal draaiend? ‘De projecten die ik doe zijn niet geïsoleerd. En door de dingen die ik doe, leg ik veel contacten.’ Later voegt Jagers daar nog bescheiden aan toe; ‘En ik ben wel een beetje houtje-touwtje, ik ben niet zo’n perfectionist.’ Ter illustratie laat hij een piepschuimen constructie zien, een zelf gefabriceerde houder voor een beamer. Die moet precies goed neergezet worden, anders werkt het niet. Kost dat niet meer tijd, uiteindelijk? Hij kijkt enigszins schaapachtig op. ‘Ja, eigenlijk wel. Sommige kunstenaars zeggen: ik ga me specialiseren en daar dan heel goed in worden. Dat kan ik bij anderen erg waarderen.’ Maar specialisatie lijkt voor Jagers niet te zijn weggelegd. Hij doet veel. En dan nog een beetje meer. Zijn nieuwste project: de Prins Bernhard Fanclub. Een eclectische samenloop van omstandigheden met veel oranje merchandise en hilarische foto’s.

Ooh en aah

Jagers brengt zijn ideeën graag persoonlijk onder de mensen, hij wil het publiek echt bereiken. Maar blijft hij door die veelheid aan projecten juist niet moeilijk te plaatsen en daardoor wat ongrijpbaar en ongemakkelijk? ‘Op het moment dat je kiest voor het wat extreme gedoe, voor ’t grotere verhaal, spektakel kunst, dan roepen mensen wel ooh en aah, maar het blijft drijven, mensen denken niet na over de consequenties. Kleine veranderingen, klein ongemak, dat blijft langer hangen.’ En daar is de meanderende rode draad in het omvangrijke, eclectische oeuvre van Jagers: het kleine ongemak of de schurende afwezigheid, niet zelden gecombineerd met iets uitbundigs of hilarisch. De kleine vreemdheden of veranderingen die ongemerkt binnensijpelen in het leven van de soms onvoorbereide of toevallige voorbijganger. Deze subtiliteit zit ook in de fotoserie die is opgehangen aan de muren van de kleine expositieruimte die als entreeruimte voor Jagers’ atelier functioneert. Het zijn portretten van ouders die schuilgaan achter de peuter die ze op hun arm dragen. Terwijl mijn aandacht wordt afgeleid door de achtergrond van kleurrijke patronen, cirkelen mijn gedachten van een afstandje rondom het idee van ouders die zich door hun kinderen met liefde het vrije uitzicht laten ontnemen. Of verschuilen zij zich? ‘Ik heb de hoofden van de kinderen iets groter gemaakt. Maar dat luistert heel nauw. Als je ziet dat het gefotoshopt is, dan is het niet goed. Ik zit hier dus vaak, een uurtje of zo, te kijken, gewoon te kijken, of het klopt, wat er anders moet.’

Vooroordelen

Tegenover deze portretten, hangt een serie foto’s, zwart omkaderd en gepresenteerd op een dikke witte ondergrond, die  de titel Duitse Winter draagt. In het desolate en onheilspellende wit met grijze winterlandschap doemen hoge, houten huisjes op. ‘Dat zijn Hochsitzer, jachthuisjes. Ik dacht, ik draai het eens om. Ik heet Jagers, ik ga maar eens op pad om die jachthuisjes te schieten. Ik heb foto’s gemaakt vanuit de auto.’ Rijdend, wel te verstaan. De combinatie van de titel en de jachthuisjes blijkt niet alleen bij mij de associatie met concentratiekampen op te roepen. ‘Er was zelfs iemand die er een wilde kopen, tot dat hij er achter kwam dat het helemaal geen kampfoto’s zijn. Je hoopt dat mensen zich realiseren met welke vooroordelen ze rondlopen.’ Opnieuw het kleine ongemak waar Jagers zijn vinger op legt.

Ook het functioneren van het geheugen, herinneringen en het idee van tijd spelen een rol in zijn foto’s. Zoals in het project waarbij Jagers een model een jaar lang elke maand op dezelfde dag en hetzelfde tijdstip fotografeerde. Deze twaalf foto’s presenteerde hij in een totaal verduisterde ruimte. De bezoeker zag met zijn lamp telkens maar een foto tegelijk, waardoor vergelijken onmogelijk werd. Hoewel de portretten nagenoeg hetzelfde lijken, zijn er fracties van verschillen. De twaalf momenten en de manier waarop de kijker ze heeft opgeslagen, vloeien samen tot één beeld waarmee de kijker weer naar buiten stapt. ‘Fotografie gaat vaak over techniek, wat de techniek biedt is het opperste. Hiermee bied ik een tegenbeweging. Deze maandelijkse gemoedstoestanden komen samen in een beeld.’

Rookgordijn

Jagers heeft zich zojuist aangesloten bij Galerie de Ploegh. ‘Ik heb me altijd afzijdig gehouden van kunstenaarsverenigingen, maar zo’n lidmaatschap dwingt je wel om te zorgen dat er iets afkomt. Ik heb steeds veel dingen voor anderen gedaan. Maar als je echt iets wilt maken, dan moet je daar tijd voor vrij maken, dan heb je leegte nodig. Een aantal dingen moet blijven, omdat het goed is om dingen te blijven doen. Maar het organiseren van tentoonstellingen bijvoorbeeld, dat ga ik verminderen. Het zal mijn leeftijd wel zijn, maar ik heb ook focus nodig.’ Goed, dat klinkt vrij helder, ondanks dat het wat uit de toon valt bij zijn explosieve atelier. Maar hoe zit het dan met het rookgordijn?

Overbodig. Met zijn poëtische en melancholische inslag – waarvan de Stille Fanfare en de wolkenfoto’s getuigen – die de concurrentie moet aangaan met zijn recalcitrante en opstandige natuur, is het actief optrekken van een rookgordijn volstrekt overbodig.

 

CV Ron Jagers
Amersfoort, 2016

STUDIE & OPLEIDING
1970 – 1974 sociale academie nijenburgh baarn
1983 – 1987 stichting sinus studiegroep fotografie
1986 – 1991 akademie voor beeldende kunsten utrecht grafisch ontwerp

TENTOONSTELLINGEN
1983 – 1989 een twintigtal groepsexposities met fotowerk in binnen- en buitenland jaarpresentaties,
–                    <dommel>expositie, <praag>expositie, <moskou>expositie, <berlijn>expositie
1983 – 1989 diverse solo-exposities met fotowerk onder meer: galerie moi amersfoort foto ’89,
–                    galerie rijbroeck amsterdam, chouette amersfoort
1994             lokaal 4 project:het kwartet, groepsexpositie in de kamer amersfoort
1998             lokaal 4 project: 60 hoedjes van papier voor bea bioscoop westsingel amersfoort
–                    de kamers amersfoort
–                    solo overzicht grafische uitingen naar aanleiding van beeldmerk de kamer, de kamer amersfoort
1999             lokaal 4 project: lomo-project amersfoort albert heijn amersfoort v&d amersfoort
2002             presentatie berlijn foto’s, galerie ‘am wasserturm, berlijn, duitsland
2003             kunstvaarroute amersfoort
–                    pianokunstwerken, huis als museum amersfoort
–                    deelname fototentoonstelling ‘rare snuiters’, nieuwe kerk, amsterdam
2004             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
–                    armando museum, groepsexpositie verbeelding aan het woord amersfoort
2005             kunstvaarroute amersfoort
–                    museum flehite, groepsexpositie amersfoort
–                    twijnstra gudde, groepsexpositie amersfoort
–                    jean monnet haus, solo berlijn
2006             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2006             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
2007             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2008             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort;
–                    solo lokaal 4 amersfoort
–                    ‘bewegende beelden’, museum  flehite amersfoort
2009             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
–                    deelname ‘kunst voor 45,-, kunst voor jongeren’ amersfoort/hoogland
–                    uitvoering frontyard berlijn
–                    vertoning bewegende foto’s, filmfestival scenecs amersfoort/hoogland
–                    niet kunst, een manifestatie van niks amersfoort
2010             gemeentelijk informatiecentrum de observant, solo amersfoort;
–                    tsnuk! amersfoort
–                    vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    franje potsdam potsdam, duitsland
2012             vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
2013             Hinter der Stille lezing van Ron Jagers en Andreas Apelt, Buchbox, Berlijn
–                    Lucy live: play presentatie met kunstenaarsfilms, Herinnering en Bewegende foto, Utrecht
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
–                    Hinter der Stille lezing van Ron Jagers, Berlijnse Avonden, Turnhalle, Berlijn
–                    Art for Sale paviljoen Zonnehof, museum Flehite
2014             De versierde mens organisatie manifestatie en verzorgen performance De versierde mens, Observant, Amersfoort
–                    Vreemde Gasten Voormalig Armandomuseum, Elleboorkerk, Amersfoort
2015             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    Nieuwe leden expositie galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Herinnering # 5 een eerste proeve voor een nieuwe expo, De Vensterbank, Amersfoort

wordt verwacht:
2016             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    ADAF deelname beurs Amsterdam
–                    Leeg groepsexpositie, galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Amersfoort Fotostad groepsexpo De Ploegh
–                    Presentatie van het Gouden Boekje, een project van de Prins Bernhard Fanclub

PROJECTEN
1993             lokaal 4: kalender 1994 12 kunstenaars verzorgen ieder een maand
1994             lokaal 4: kwartet 16 kunstenaars maker ieder een kwartet uit een kwartetspel
1996             lokaal 4: agenda 12 kunstenaarsd verzorgen ieder het voorblad voor een maand, agenda is genomineerd voor de scholco-prijs
1998             lokaal 4 voor bea 30 kunstenaars maken 60 hoedjes van papier voor de 60-jarige vorstin
–                    lokaal 4: multimedia project <ik droomde dat ik droomde> op basis van een gedichtenbundel van een debuterende amersfoortse hebben diverse kunstenaars een multimediale cd-rom gemaakt
1999             lokaal 4: lomoprojecten in het kader van de fotomanifestatie in amersfoort 9 kunstenaars  maken 9 panelen met 9 lomo’s; uitgangspunt de liefde
2000 – 2008  organisatie staalkaart amersfoortse kunstenaars organisatie van een open atelier route met meer dan 140 kunstenaars
2004 – 2013  kunstlimo, met onder meer de mini-opera ‘de invitatie’, schmerz’, en ‘frontyard’, gespeeld voor het vrijthoftheater maastricht, theater de harmonie, leeuwarden, deelname kurzfilmfestival ‘open air’ berlin, deelname festival franje, festival aan de werf en parade
2007 – 20..    oprichting festival franje (zie www.franje.nu)
2008 – 20..    oprichting stille fanfare, cd presentatie, oerol en meer (zie www.stillefanfare.nl)
2009             organisatie “niet kunst, een manifestatie van niks” http://www.kunstguerilla.nl/
2010             organisatie esitellään, wereldkunst in de eigen stad amerssfoort
–                    organisatie tsnuk! amersfoort
2010 – 2013  radio tsnuk! amersfoort
2010 – 20..    het draaiorgel theatrale act in samenwerking met leo van der veen
2010 – 20..    het gorillaas theatrale beveiligingsact
2012 – 20..    onze wolk project rondom wolken boven Amersfoort
2013             Hinter der Stille presentatie boek van Ron Jagers en Andreas Apelt tijdens Leipziger Buchmesse
2014 – 20..    Prins Bernhard Fanclub diverse perfromances tijdens festivals, onder meer De Nachtbrigade, La Strada Bremen, Franje Amersfoort en Noorwegen
2015 – 20..    DJägermeisterDJ

DIVERSEN
werk gepubliceerd in diverse kranten en tijdschriften, onder meer de volkskrant, trouw, vorming, stimulans – agenda lokaal 4 genomineerd voor de scholco-prijs – catalogus ruud lanfermeijer dingt mee bij best verzorgde boeken – berlin/berlin; publicatie in eigen beheer van een fotomap met foto’s uit oost berlijn en korte verhalen van andreas apelt, oostduitse schrijver – fotowerk is opgenomen in  diverse collecties
sinds 2016 lid van kunstenaarsvereniging de ploegh

WERKZAAMHEDEN
1978 – 1990  beleidsmedewerker Landelijke Raad voor Cultureel werk
1991 – 20..    werkzaam als zelfstandig grafisch ontwerper
1998 – 1999  uurdocent typografie hogeschool voor de kunsten, faculteit km&t, 2e fase webontwerp
1998 – 20..    start expositielokaal Amersfoort
1999 – 2001  start portretlokaal
2001 –           organisatie StadsGalerij, Amersfoort
2002 – 2008  start expositielokaal Europahuis, Berlijn
2004 – 2005  start expositielokaal Lokaal 5, Amersfoort
2004 –           start KunstLimo (zie www.kunstlimo.nl)
2005 –           organisatie tentoonstellingen observant, amersfoort
2006 – 2011  start KunstenaarsLogies (zie www.kunstenaarslogi.es)
2006 – 2009  bedenker en uitvoerder project ‘zonen en dochters van amersfoort’, in het kader van amersfoort 750 een tentoonstelling in museum flehite, armandomuseum en het mondriaanhuis (zie onder meer www.amersfoort750.nl)
2006 – 2007  start grafische prijs GroenGras (zie www.groengras.nu)
2008 –           productie staalkaartKUNSTENkrant, amersfoort (zie www.staalkaartkunstenkrant.nl)
2011 – 20..    participatie in het project zonen en dochters een vervolg op het project “zonen en dochters van Amersfoort”. Nu gaan scholieren op bezoek bij Amersfoortse kunstenaars en laten zich inspireren.
2013 – 2014  spotje met stille fanfare en nick en simon tbv promotie groepsreizen ns
2014 –           organisatie Blauwdruk, Amersfoort
2015 –           lid landelijke kunstenaarsvereniging De Ploegh

ONDERSCHEIDING
2008              gemeentepenning Amersfoort voor culturele aktiviteiten

EXTRA INFO
www.ronjagers.nl
www.kees.je (grafisch ontwerp)
www.stillefanfare.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale perfomance)
www.gorillaas.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale performance)
www.lokaal4.nl
www.prinsbernhardfanclub.nl (oprichter, bedenker en performer van de moderne aanzegger)
www.kunstlimo.nl (oprichter, bedenken en produceren van kleine theatervoorstellingen in een limo)
www.djaeger.nl
www.maarwaaromdan.nl
www.franje.nu
www.kunstguerilla.nl
www.stadsgalerij.nl
www.tsnuk.nl (oprichter, bedenker en mede-uitvoerder van absurd radioprogramma)
www.onzewolk.nl
www.staalkaartkunstenkrant.nl
www.lokaal5.com
www.jezusmina.nl
www.stopmetkunst.nl
www.zonenendochters.nl
www.blauwdruk033.nl[:en]29 september 2015
Tekst: Jantine Kremer, voor De Vensterbank

De kunstenaar Ron Jagers

Wie had kunnen denken dat er ooit een carrière in het bankwezen voor Ron Jagers in het verschiet lag? Want dat Jagers, geboren en getogen in een ‘goed Katholiek gezin’ in het Amersfoortse Soesterkwartier, niet bij voorkeur regelvast is, zal geen verrassing zijn voor wie hem wel eens tegenkomt als beveiligingsmedewerker, curator, theatermaker, festivalorganisator, limousinechauffeur, fanfare lid, fotograaf of zomaar op straat in een van zijn uitbundige blousejes. Maar met een vader als procuratiehouder en een verzekeringsman als opa, kan deze jongste van vijf met zijn goede cijferlijst zo in de leer als filiaalleider bij ABN AMRO. Prima, interessante wereld, dat zou hij best willen. Maar dan moeten zijn lange baard (tot op de navel) en dito kapsel wel wat worden bijgeknipt.

Wat Jagers weigert.

Jagers belandt op de Sociale Academie in Baarn en later in Culemborg. Maar wat leer je daar eigenlijk? ‘Ik weet het ook niet,’ verklaart Jagers terwijl hij me recht aankijkt. Na zijn studie werkt hij in elk geval aan ‘samenlevingsopbouw’ in een Amersfoortse wijk en komt vervolgens terecht bij een adviesorgaan voor de minister van WVC, waar hij zich buigt over de wereld van kunstzinnige vorming. Voor veel geld wordt er door de top vergaderd, waar rapporten uitrollen die vervolgens bij het ministerie ergens in een la verdwijnen. ‘Dit is niet echt de manier, dacht ik. Praten over kunstbevordering is toch iets anders dan het zelf doen.’ Dus begint Jagers aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht een avondopleiding. Zijn fotografieportfolio verschaft hem toegang. ‘Ik ontwierp toen al de omslag voor een tijdschrift, ik maakte de foto en deed de grafische vormgeving. Voor die foto ging ik een dag op pad. Daar kreeg ik zestig gulden voor. De vormgeving leverde driehonderdtwintig gulden op, terwijl me dat maar een uurtje kostte.’ Pragmatisch bekeken is de keuze voor grafische vormgeving snel gemaakt. In het begin – ‘tijdens de kostbaarste periode’ – combineert Jagers baan en studie en maakt handig gebruik van het feit dat hij zijn eigen studieveld in praktijk brengt.

Tegen die tijd liggen er al een aantal activistische jaren achter hem. ‘Thuis lag ik in de clinch. Die linkse groepen waar ik me bij aansloot, dat pruimden ze niet.’ Op zijn vijftiende begaf Jagers zich in kringen met jongeren van de jeugdbeweging van de CPN. Een paar jaar later werd hij ook lid van de CPN. Niet zonder slag of stoot overigens; de partijtop in Amersfoort vertrouwde zijn anarchistische inborst niet. Jagers was daarnaast ook één van de oprichters van tABAK en protesteerde met allerlei acties tegen het aanleggen van een snelweg die een voor nu ondenkbare route neemt door het hart van Amersfoort, tot vlak langs de historische Sint Joriskerk. ‘Toen was het wel begrijpelijk. Het waren plannen die voor de oorlog al waren gemaakt. Amersfoort was maar een klein provinciestadje en ze wilden met de moderne tijd mee. Het was een trage tijd, besluitvormging duurde eindeloos. Dus na de oorlog pakten ze de plannen weer uit de la.’ Maar de actievoerders krijgen een stevige voet aan de grond bij de gemeente. De snelweg is er nooit gekomen.

Het atelier van Ron Jagers

Ja, mits, Nee, tenzij

Wie onder luid geklingel van de bel binnenwandelt in het oude winkelpandje onder het woonhuis van Ron Jagers in Amersfoort en naar achteren doorloopt, belandt in een ruimte met weinig binnenvallend daglicht, maar met wanden vol boeken, objecten, foto’s, schilderijen en een waterval aan andere spullen, gestaag doorsijpelend tot op de vloer. ‘Iedere dag zit ik hier beneden. Om 9 uur. Dit is mijn huiskamer. Boven heb ik eigenlijk niets te zoeken. Ik vind het wel prettig, die rommel.’ Voor we de bel weer laten klingelen bij het verlaten van zijn atelier, vertelt Jagers dat hij normaal gesproken geneigd is een rookgordijn op te trekken. Tevreden met mezelf fiets ik naar huis. Of houd ik mezelf voor de gek?

Schipperen

De eerste rookpluimen beginnen namelijk al lichtjes op te stijgen als ik aan het begin van het gesprek plaatsneem op een wiebelig stoeltje met zebraprint en wat ongemakkelijk schipper tussen u en je. Ik vraag wat zijn voorkeur heeft en terwijl de meeste mensen deze vraag toch enigszins gegeneerd wegwuiven, antwoordt Jagers: ‘Ja, zeg eigenlijk maar u, dat vind ik wel prettig.’ Zelf doet Jagers niet aan vousvoyeren; ‘Als ik in het stadhuis ben, heeft iedereen het over ‘meneer de burgermeester’, maar ik zeg gewoon ‘Hé Lucas!’

Het stadhuis en de bureaucratische molen van de gemeente zijn voor Jagers vertrouwd terrein. Als tiener zet hij zich al in voor het behoud van zijn stad en beland via speelse acties op straat in de vergaderkrochten van het stadhuis. Is dat niet behoorlijk geëngageerd voor die leeftijd? Jagers denkt dat dat wel meevalt. ‘Toen ging alles eerder. Zeker in het Soesterkwartier. En nu zie ik het ook nog wel. De mensen van Per Expressie (de Amersfoortse stichting van en voor jonge kunst- en cultuurenthousiastelingen – JK) hebben dat ook. In die zin denk ik niet dat er zo veel veranderd is. Alleen worden nu alle risico’s uitgebannen. En dat was vroeger wel anders. Nu moet je voor elke scheet een vergunning aanvragen.’ Als voorbeeld noemt Jagers zijn KunstLimo; een prachtige, comfortabele limousine waarin een piepklein publiek op voorstellingen wordt getrakteerd. ‘We kregen geen vrijstelling om de limo te parkeren.’ En wat doe je dan? ‘Ja, dan doe je het toch, maar dan zonder vergunning. Zodra het in een soort onredelijke toestand komt, dan zeg ik, ja dáág! Maar je moet de risico’s tegen elkaar afwegen.’ En soms een beetje liegen. ‘Ooh, ja, die ben ik vergeten, zeg je dan. Je moet schipperen, volgens goed Katholiek gebruik; Ja, mits en Nee, tenzij . . .’

Houtje-touwtje

De KunstLimo is een van de vele projecten die geïnitieerd zijn door Jagers. Zo maakt hij momenteel tot ver buiten de landsgrenzen furore met De Stille Fanfare, is hij medeorganisator van parasitair Festival Franje en is zijn ‘theatrale beveiligingsact’ de Gorillaas voor geïnteresseerden zomaar te boeken. Allemaal projecten die hij jaren geleden startte, maar die nog steeds hier en daar opduiken. Hoe houdt hij ze toch allemaal draaiend? ‘De projecten die ik doe zijn niet geïsoleerd. En door de dingen die ik doe, leg ik veel contacten.’ Later voegt Jagers daar nog bescheiden aan toe; ‘En ik ben wel een beetje houtje-touwtje, ik ben niet zo’n perfectionist.’ Ter illustratie laat hij een piepschuimen constructie zien, een zelf gefabriceerde houder voor een beamer. Die moet precies goed neergezet worden, anders werkt het niet. Kost dat niet meer tijd, uiteindelijk? Hij kijkt enigszins schaapachtig op. ‘Ja, eigenlijk wel. Sommige kunstenaars zeggen: ik ga me specialiseren en daar dan heel goed in worden. Dat kan ik bij anderen erg waarderen.’ Maar specialisatie lijkt voor Jagers niet te zijn weggelegd. Hij doet veel. En dan nog een beetje meer. Zijn nieuwste project: de Prins Bernhard Fanclub. Een eclectische samenloop van omstandigheden met veel oranje merchandise en hilarische foto’s.

Ooh en aah

Jagers brengt zijn ideeën graag persoonlijk onder de mensen, hij wil het publiek echt bereiken. Maar blijft hij door die veelheid aan projecten juist niet moeilijk te plaatsen en daardoor wat ongrijpbaar en ongemakkelijk? ‘Op het moment dat je kiest voor het wat extreme gedoe, voor ’t grotere verhaal, spektakel kunst, dan roepen mensen wel ooh en aah, maar het blijft drijven, mensen denken niet na over de consequenties. Kleine veranderingen, klein ongemak, dat blijft langer hangen.’ En daar is de meanderende rode draad in het omvangrijke, eclectische oeuvre van Jagers: het kleine ongemak of de schurende afwezigheid, niet zelden gecombineerd met iets uitbundigs of hilarisch. De kleine vreemdheden of veranderingen die ongemerkt binnensijpelen in het leven van de soms onvoorbereide of toevallige voorbijganger. Deze subtiliteit zit ook in de fotoserie die is opgehangen aan de muren van de kleine expositieruimte die als entreeruimte voor Jagers’ atelier functioneert. Het zijn portretten van ouders die schuilgaan achter de peuter die ze op hun arm dragen. Terwijl mijn aandacht wordt afgeleid door de achtergrond van kleurrijke patronen, cirkelen mijn gedachten van een afstandje rondom het idee van ouders die zich door hun kinderen met liefde het vrije uitzicht laten ontnemen. Of verschuilen zij zich? ‘Ik heb de hoofden van de kinderen iets groter gemaakt. Maar dat luistert heel nauw. Als je ziet dat het gefotoshopt is, dan is het niet goed. Ik zit hier dus vaak, een uurtje of zo, te kijken, gewoon te kijken, of het klopt, wat er anders moet.’

Vooroordelen

Tegenover deze portretten, hangt een serie foto’s, zwart omkaderd en gepresenteerd op een dikke witte ondergrond, die  de titel Duitse Winter draagt. In het desolate en onheilspellende wit met grijze winterlandschap doemen hoge, houten huisjes op. ‘Dat zijn Hochsitzer, jachthuisjes. Ik dacht, ik draai het eens om. Ik heet Jagers, ik ga maar eens op pad om die jachthuisjes te schieten. Ik heb foto’s gemaakt vanuit de auto.’ Rijdend, wel te verstaan. De combinatie van de titel en de jachthuisjes blijkt niet alleen bij mij de associatie met concentratiekampen op te roepen. ‘Er was zelfs iemand die er een wilde kopen, tot dat hij er achter kwam dat het helemaal geen kampfoto’s zijn. Je hoopt dat mensen zich realiseren met welke vooroordelen ze rondlopen.’ Opnieuw het kleine ongemak waar Jagers zijn vinger op legt.

Ook het functioneren van het geheugen, herinneringen en het idee van tijd spelen een rol in zijn foto’s. Zoals in het project waarbij Jagers een model een jaar lang elke maand op dezelfde dag en hetzelfde tijdstip fotografeerde. Deze twaalf foto’s presenteerde hij in een totaal verduisterde ruimte. De bezoeker zag met zijn lamp telkens maar een foto tegelijk, waardoor vergelijken onmogelijk werd. Hoewel de portretten nagenoeg hetzelfde lijken, zijn er fracties van verschillen. De twaalf momenten en de manier waarop de kijker ze heeft opgeslagen, vloeien samen tot één beeld waarmee de kijker weer naar buiten stapt. ‘Fotografie gaat vaak over techniek, wat de techniek biedt is het opperste. Hiermee bied ik een tegenbeweging. Deze maandelijkse gemoedstoestanden komen samen in een beeld.’

Rookgordijn

Jagers heeft zich zojuist aangesloten bij Galerie de Ploegh. ‘Ik heb me altijd afzijdig gehouden van kunstenaarsverenigingen, maar zo’n lidmaatschap dwingt je wel om te zorgen dat er iets afkomt. Ik heb steeds veel dingen voor anderen gedaan. Maar als je echt iets wilt maken, dan moet je daar tijd voor vrij maken, dan heb je leegte nodig. Een aantal dingen moet blijven, omdat het goed is om dingen te blijven doen. Maar het organiseren van tentoonstellingen bijvoorbeeld, dat ga ik verminderen. Het zal mijn leeftijd wel zijn, maar ik heb ook focus nodig.’ Goed, dat klinkt vrij helder, ondanks dat het wat uit de toon valt bij zijn explosieve atelier. Maar hoe zit het dan met het rookgordijn?

Overbodig. Met zijn poëtische en melancholische inslag – waarvan de Stille Fanfare en de wolkenfoto’s getuigen – die de concurrentie moet aangaan met zijn recalcitrante en opstandige natuur, is het actief optrekken van een rookgordijn volstrekt overbodig.

 

CV Ron Jagers
Amersfoort, 2016

STUDIE & OPLEIDING
1970 – 1974 sociale academie nijenburgh baarn
1983 – 1987 stichting sinus studiegroep fotografie
1986 – 1991 akademie voor beeldende kunsten utrecht grafisch ontwerp

TENTOONSTELLINGEN
1983 – 1989 een twintigtal groepsexposities met fotowerk in binnen- en buitenland jaarpresentaties,
–                    <dommel>expositie, <praag>expositie, <moskou>expositie, <berlijn>expositie
1983 – 1989 diverse solo-exposities met fotowerk onder meer: galerie moi amersfoort foto ’89,
–                    galerie rijbroeck amsterdam, chouette amersfoort
1994             lokaal 4 project:het kwartet, groepsexpositie in de kamer amersfoort
1998             lokaal 4 project: 60 hoedjes van papier voor bea bioscoop westsingel amersfoort
–                    de kamers amersfoort
–                    solo overzicht grafische uitingen naar aanleiding van beeldmerk de kamer, de kamer amersfoort
1999             lokaal 4 project: lomo-project amersfoort albert heijn amersfoort v&d amersfoort
2002             presentatie berlijn foto’s, galerie ‘am wasserturm, berlijn, duitsland
2003             kunstvaarroute amersfoort
–                    pianokunstwerken, huis als museum amersfoort
–                    deelname fototentoonstelling ‘rare snuiters’, nieuwe kerk, amsterdam
2004             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
–                    armando museum, groepsexpositie verbeelding aan het woord amersfoort
2005             kunstvaarroute amersfoort
–                    museum flehite, groepsexpositie amersfoort
–                    twijnstra gudde, groepsexpositie amersfoort
–                    jean monnet haus, solo berlijn
2006             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2006             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
2007             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort
2008             staalkaart amersfoortse kunstenaars amersfoort;
–                    solo lokaal 4 amersfoort
–                    ‘bewegende beelden’, museum  flehite amersfoort
2009             deelname urban wijland amersfoort/hoogland
–                    deelname ‘kunst voor 45,-, kunst voor jongeren’ amersfoort/hoogland
–                    uitvoering frontyard berlijn
–                    vertoning bewegende foto’s, filmfestival scenecs amersfoort/hoogland
–                    niet kunst, een manifestatie van niks amersfoort
2010             gemeentelijk informatiecentrum de observant, solo amersfoort;
–                    tsnuk! amersfoort
–                    vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    franje potsdam potsdam, duitsland
2012             vreemde gasten,  kunstroute amersfoort;
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
2013             Hinter der Stille lezing van Ron Jagers en Andreas Apelt, Buchbox, Berlijn
–                    Lucy live: play presentatie met kunstenaarsfilms, Herinnering en Bewegende foto, Utrecht
–                    Kaalstaart, kunst en wetenschap
–                    Hinter der Stille lezing van Ron Jagers, Berlijnse Avonden, Turnhalle, Berlijn
–                    Art for Sale paviljoen Zonnehof, museum Flehite
2014             De versierde mens organisatie manifestatie en verzorgen performance De versierde mens, Observant, Amersfoort
–                    Vreemde Gasten Voormalig Armandomuseum, Elleboorkerk, Amersfoort
2015             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    Nieuwe leden expositie galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Herinnering # 5 een eerste proeve voor een nieuwe expo, De Vensterbank, Amersfoort

wordt verwacht:
2016             Affordable Artfair deelname beurs Amsterdam
–                    ADAF deelname beurs Amsterdam
–                    Leeg groepsexpositie, galerie De Ploegh, Amersfoort
–                    Amersfoort Fotostad groepsexpo De Ploegh
–                    Presentatie van het Gouden Boekje, een project van de Prins Bernhard Fanclub

PROJECTEN
1993             lokaal 4: kalender 1994 12 kunstenaars verzorgen ieder een maand
1994             lokaal 4: kwartet 16 kunstenaars maker ieder een kwartet uit een kwartetspel
1996             lokaal 4: agenda 12 kunstenaarsd verzorgen ieder het voorblad voor een maand, agenda is genomineerd voor de scholco-prijs
1998             lokaal 4 voor bea 30 kunstenaars maken 60 hoedjes van papier voor de 60-jarige vorstin
–                    lokaal 4: multimedia project <ik droomde dat ik droomde> op basis van een gedichtenbundel van een debuterende amersfoortse hebben diverse kunstenaars een multimediale cd-rom gemaakt
1999             lokaal 4: lomoprojecten in het kader van de fotomanifestatie in amersfoort 9 kunstenaars  maken 9 panelen met 9 lomo’s; uitgangspunt de liefde
2000 – 2008  organisatie staalkaart amersfoortse kunstenaars organisatie van een open atelier route met meer dan 140 kunstenaars
2004 – 2013  kunstlimo, met onder meer de mini-opera ‘de invitatie’, schmerz’, en ‘frontyard’, gespeeld voor het vrijthoftheater maastricht, theater de harmonie, leeuwarden, deelname kurzfilmfestival ‘open air’ berlin, deelname festival franje, festival aan de werf en parade
2007 – 20..    oprichting festival franje (zie www.franje.nu)
2008 – 20..    oprichting stille fanfare, cd presentatie, oerol en meer (zie www.stillefanfare.nl)
2009             organisatie “niet kunst, een manifestatie van niks” http://www.kunstguerilla.nl/
2010             organisatie esitellään, wereldkunst in de eigen stad amerssfoort
–                    organisatie tsnuk! amersfoort
2010 – 2013  radio tsnuk! amersfoort
2010 – 20..    het draaiorgel theatrale act in samenwerking met leo van der veen
2010 – 20..    het gorillaas theatrale beveiligingsact
2012 – 20..    onze wolk project rondom wolken boven Amersfoort
2013             Hinter der Stille presentatie boek van Ron Jagers en Andreas Apelt tijdens Leipziger Buchmesse
2014 – 20..    Prins Bernhard Fanclub diverse perfromances tijdens festivals, onder meer De Nachtbrigade, La Strada Bremen, Franje Amersfoort en Noorwegen
2015 – 20..    DJägermeisterDJ

DIVERSEN
werk gepubliceerd in diverse kranten en tijdschriften, onder meer de volkskrant, trouw, vorming, stimulans – agenda lokaal 4 genomineerd voor de scholco-prijs – catalogus ruud lanfermeijer dingt mee bij best verzorgde boeken – berlin/berlin; publicatie in eigen beheer van een fotomap met foto’s uit oost berlijn en korte verhalen van andreas apelt, oostduitse schrijver – fotowerk is opgenomen in  diverse collecties
sinds 2016 lid van kunstenaarsvereniging de ploegh

WERKZAAMHEDEN
1978 – 1990  beleidsmedewerker Landelijke Raad voor Cultureel werk
1991 – 20..    werkzaam als zelfstandig grafisch ontwerper
1998 – 1999  uurdocent typografie hogeschool voor de kunsten, faculteit km&t, 2e fase webontwerp
1998 – 20..    start expositielokaal Amersfoort
1999 – 2001  start portretlokaal
2001 –           organisatie StadsGalerij, Amersfoort
2002 – 2008  start expositielokaal Europahuis, Berlijn
2004 – 2005  start expositielokaal Lokaal 5, Amersfoort
2004 –           start KunstLimo (zie www.kunstlimo.nl)
2005 –           organisatie tentoonstellingen observant, amersfoort
2006 – 2011  start KunstenaarsLogies (zie www.kunstenaarslogi.es)
2006 – 2009  bedenker en uitvoerder project ‘zonen en dochters van amersfoort’, in het kader van amersfoort 750 een tentoonstelling in museum flehite, armandomuseum en het mondriaanhuis (zie onder meer www.amersfoort750.nl)
2006 – 2007  start grafische prijs GroenGras (zie www.groengras.nu)
2008 –           productie staalkaartKUNSTENkrant, amersfoort (zie www.staalkaartkunstenkrant.nl)
2011 – 20..    participatie in het project zonen en dochters een vervolg op het project “zonen en dochters van Amersfoort”. Nu gaan scholieren op bezoek bij Amersfoortse kunstenaars en laten zich inspireren.
2013 – 2014  spotje met stille fanfare en nick en simon tbv promotie groepsreizen ns
2014 –           organisatie Blauwdruk, Amersfoort
2015 –           lid landelijke kunstenaarsvereniging De Ploegh

ONDERSCHEIDING
2008              gemeentepenning Amersfoort voor culturele aktiviteiten

EXTRA INFO
www.ronjagers.nl
www.kees.je (grafisch ontwerp)
www.stillefanfare.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale perfomance)
www.gorillaas.nl (oprichter, medebedenker en uitvoerder van theatrale performance)
www.lokaal4.nl
www.prinsbernhardfanclub.nl (oprichter, bedenker en performer van de moderne aanzegger)
www.kunstlimo.nl (oprichter, bedenken en produceren van kleine theatervoorstellingen in een limo)
www.djaeger.nl
www.maarwaaromdan.nl
www.franje.nu
www.kunstguerilla.nl
www.stadsgalerij.nl
www.tsnuk.nl (oprichter, bedenker en mede-uitvoerder van absurd radioprogramma)
www.onzewolk.nl
www.staalkaartkunstenkrant.nl
www.lokaal5.com
www.jezusmina.nl
www.stopmetkunst.nl
www.zonenendochters.nl
www.blauwdruk033.nl[:]